Maç heyecanı doruğa ulaşırken parkede beliren gıcırtı, bir rastlantıdan ibaret değil. Harvard Üniversitesi'nden bilim insanları, spor ayakkabı tabanlarının saniyede binlerce kez titreşerek bu sesi ürettiğini belirledi. Ayrıntılar haberimizin devamında!
PARKEDEN YANKILAN O TANIDIK SESİN GİZEMİ
Basketbol maçlarının ambiyansını, sadece topun potaya çarpma anları değil, ayrıca parkede yankılanan o belirgin gıcırtı da etkiler.
Yıllardır sporcuların anlık duruşları ile özdeşleşen bu sesin arkasındaki fiziksel nedenler ortaya çıkarıldı. Harvard'daki araştırmacılar, ayakkabıların niçin gıcırtı çıkardığını yüksek hızlı kameralar ve hassas ölçüm teknikleri ile analiz etti.
DUR-KALK HAREKETİ: “YAPIŞ-KAY” ETKİSİ
Uzmanlara göre, bu durum sadece basit bir sürtünmeden ibaret değil. Ayakkabı tabanı zemin üzerinde kayarken, belli noktalar yüzeye yapışırken, diğer kısımlar aniden ileri hareket ediyor.
“Stick-slip” olarak bilinen bu yapışıp kayma döngüsü saniyede yaklaşık 4.800 kez tekrar ediyor. Her bir mikroskobik titreşim, etraftaki hava basıncını değiştirerek kulaklarımıza o tiz sesi iletiyor. Sesin tonu da bu titreşimlerin frekansıyla doğrudan ilişkilidir.
DİŞLİ TABAN NEDEN DEĞERLİ?
Deneylerde basketbol sahasını simüle etmek amacıyla cam yüzey kullanıldı. Böylelikle tabanın hangi bölümlerinin zemine dokunduğu gözlemlendi. Elde edilen veriler, ayakkabı tabanındaki desenlerin önemli bir rol oynadığını ortaya koydu.
Düz bir kauçuk parça düzensiz ve boğuk bir ses çıkarırken, dişli yapı titreşimleri düzenleyerek net ve kayda değer bir gıcırtı oluşturuyor. Yani sahadaki o karakteristik ses, taban tasarımının bilerek veya bilmeyerek bir sonucu.
SESSİZ AYAKKABI ÜRETMEK MÜMKÜN MÜ?
Yapılan araştırma, teorik olarak sessiz spor ayakkabıların üretiminin mümkün olduğunu ortaya koyuyor.
Eğer taban daha ince tasarlanır ya da kullanılan malzemelerin özellikleri değiştirilirse, ses insan kulağının duyamayacağı ultrasonik frekansa kaydırılabilir. Ancak bu, dayanıklılık ve performans açısından bazı endişeleri gündeme getiriyor. Özünde, parkede sessizliği sağlamak mümkün; ama bunun bir maliyeti olabilir.
Bilim insanları, belirli notalarda gıcırtı çıkaran kauçuk bloklar tasarlayarak ünlü bir film müziğini çalmayı da başardı. Anlaşılan o ki, bazen bilimin sesi gerçekten de duyuluyor.
Kaynak: Science News
